قم گردی

مساجد قم

مساجد قم

نوشته شده در ۱۹ خرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۳:۰۲

ماه رمضان علاوه بر این که فرصتی برای بهره گیری بیشتر از فیوضات الهی است، می تواند امکانی برای گردشگری مذهبی نیز باشد. استان قم نیز یکی از ظرفیت های بالقوه کشور در زمینه گردشگری مذهبی به شمار می آید. در این میان قم مساجد تاریخی و زیبایی دارد که ماه مبارک رمضان بهترین فرصت برای بازدید و انجام فرایض الهی در آنها است.
یکی از زیباترین و قدیمی ترین مساجد شهر قم، مسجد جامع (مسجد جامع عتیق) و یا به قول محلی ها «مسجد جمعه» است که در یکی از قدیمی ترین محله های قم قرار دارد که پیش تر هم در قم گردی قم فود به معرفی آن اقدام کردیم.

مسجد امام حسن عسگری (ع)
از دیگر مساجد قدیمی قم، مسجد امام حسن عسگری (ع) است که خود قمی ها بیشتر آن را با عنوان «مسجد امام» می شناسند. این مسجد که در نزدیکی حرم مطهر و در ابتدای خیابان آستانه واقع شده، بنا به دستور امام حسن عسگری (ع) و به دست وکیل و نماینده آن حضرت در قرن سوم هجری ساخته شده است. این مسجد همواره مورد توجه و عنایت علما و بزرگان بوده و در نوع خود از مساجد منحصر به فرد در دنیای اسلام است. مسجد امام حسن عسگری(ع) دارای شبستان های متعددی است که محل برگزاری نماز جماعت از جمله نماز عید فطر، جلسات سخنرانی، درس و اعتکاف به شمار می آید، ضمن اینکه طرح توسعه این مسجد نیز در سال های اخیر اجرایی شده و بر فضای فیزیکی و زیبایی های آن افزوده است.

مسجد اعظم
از دیگر مساجد مشهور قم که از فضای روحانی و زیبایی بصری منحصر بفردی برخوردار است، مسجد اعظم قم است که در مجاورت حرم مطهر حضرت معصومه (س) قرار دارد. مسجد اعظم که می گویند به دلیل عظمت و بزرگی، به این نام شهرت یافته در سال 1374 هجری قمری به دستور آیت الله بروجردی در جبهه غربی حرم مطهر حضرت معصومه (س) و به دست استاد حسین بن محمد معمار معروف به «لرزاده» به سبک سه ایوانی بنا شده است. مجموع مساحت این مسجد تقریبا 12 هزار مترمربع است و از نظر استحکام از بناهای کم نظیر اسلامی است. این مسجد به سبک معماری اسلامی بنا شده که دارای گنبد بسیاری بزرگی به قطر 30 متر و گلدسته های بلندی به ارتفاع 25 متر است. همچنین یک برج ساعت زنگی بزرگ و زیبا در شمال مسجد قرار دارد که از چهار جهت دیده می شود. این مسجد از نظر تزئینات و کاشی کاری و جلوه های هنر اسلامی از نمونه های بدیع در معماری اسلامی ـ ایرانی در قرن اخیر به شمار می رود. مسجد اعظم قم به عنوان چهارده هزارمین اثر ملی تاریخی کشور به ثبت رسیده است. شکوه و زیبایی کاشی های معرق و مقرنس های زیبای این بنا در کنار گنبد عظیم آن توجه هر بازدید کننده ای را به خود جلب می کند.

مسجد بالاسر
از دیگر مساجد قدیمی که در مجاورت حرم مطهر یا بهتر بگوییم در مجاورت ضریح حرم مطهر قرار دارد، مسجد «بالاسر» است. مسجد بالاسر در طرف غربی روضه مطهره حضرت معصومه (س) واقع شده است، ابتدا دو مرافق و مکان از بیوتات روضه مطهره بود و از بناهای شاه اسماعیل صفوی. شاهزاده محمدتقی میرزای حسام السلطنه پسر خاقان فتحعلی شاه در سال 1234 آن دو مکان را یکی و مسجد بالاسر را بنانهادند، پس از آن عده ای از بازرگانان تهران خانه معروف به جبرئیل را خریده و ضمیمه مسجد کرده و مسجد را توسعه دادند. هم اکنون در این مسجد عده زیادی از علما و فضلای بزرگ تشیع مدفون شده اند.

مسجد جمکران
مسجد دیگری که امروزه به عنوان یکی از نمادهای شهر قم شناخته می شود، مسجد مقدس جمکران است که در سال های اخیر توسعه بسیاری داشته است. گفته می شود که بنای اصلی آن در سال 373 هجری قمری به دستور حضرت مهدی (عج) ساخته شده که در شش کیلومتری شهر قم و در دامنه کوه دو برادران قرار دارد. این مسجد همه روزه و به ویژه شب های چهارشنبه پذیرای گروه زیادی از شیعیان از نقاط مختلف ایران و جهان است. مسجد مقدس جمکران در طول قرن ها چندین بار تجدید بنا شده است.

مسجد پنجه علی
البته مساجد قدیمی قم به همین مساجد بیشتر شناخته شده، محدود نمی شود و می توان به مساجدی چون مسجد عشقعلی، مسجد پنجه علی و مسجد فیض نیز اشاره کرد. 
یکی از این مساجد، مسجد صیئی مشهور به پنجه علی است که در محله ای به همین نام قرار دارد. بالای محراب مسجد جای پنجه ای است که برخی  معتقدند جای پنجه حضرت علی(ع) است. واضح است این حرف سند صحیحی ندارد. ایوان جلو مسجد کتیبه ای دارد که در آن تاریخ ساخت مسجد، سال 886 هجری قمری قید شده است.

مسجد عشقعلی
مسجد عشقعلی نیز یکی دیگر از مساجد معروف قم است که البته درباره بانی و تاریخ دقیق آن، اسناد درستی در دست نیست، جز آن که در کتابچه ثبت موقوفات، نسخه موجود کتابخانه عمومی حضرت آیه الله العظمی مرعشی نجفی برگ 105 بر اساس دفاتر قدیم، این مسجد از موقوفات سرکار سید عشقعلی یاد می شود و بنای قدیم آن ظاهرا در دوره صفویه یا پیش از آن بوده است. این مسجد را در گذشته نه چندان دور به کلی تجدید بنا کرده اند و از آثار قدیم چیزی باقی نمانده است.

مسجد فیض
مسجد میدان کهنه که برخی آن را متعلق به دوره سلجوقی و قاجاریه می دانند، در میدان کهنه شهر قم قرار دارد و یکی از مساجد نسبتا قدیمی قم به شمار می آید. این مسجد در سال 1310 هجری شمسی از سوی آیت الله حاج میرزا محمد فیض بنا شد، از این رو این مسجد را فیض نیز می نامند. در کنار این مسجد مناره ای به ارتفاع 25 متر وجود دارد که سومین مناره جهان اسلام و اولین مناره احداثی در قم و ایران است.

مساجد کهک و صرم
در نواحی نزدیک به قم هم مساجد قدیمی وجود دارند که از میان آنها می توان به مسجد جامع کهک اشاره کرد که بنای این مسجد از دوره صفویه در شهر کهک باقی مانده است. مسجد صرم هم یکی از مساجد قدیمی قم به شمار می آید. این مسجد که در روستای صرم قرار دارد، از دوره صفویه باقی مانده و دارای شبستانی نسبتا بزرگ است. پوشش بیرونی گنبد آن نیمه بیضی و آجری است. بر اساس متن لوح سنگی ورودی مسجد این بنا در سال های 1061 و 1062 هجری قمری بنا شده است.

مسجد خانم و مسجد امام حسن مجتبی (ع)
مسجد امام حسن مجتبی(ع) و مسجد فاطمیه معروف به مسجد خانم نیز از دیگر مساجد تاریخی و شناخته شده قم هستند. مسجد امام حسن مجتبی (ع) در حدود سال های 1340 شمسی در مسیر قم و تهران و به دست حاج یدالله رجبیان ساخته شده است که درباره آن گفته می شود که این مسجد نیز به اراده و نقشه حضرت امام زمان (عج) ساخته شده و ساخت آن سرگذشت جالبی دارد. مسجد خانم یا مسجد فاطمیه نیز در نزديکی گذرخان قرار دارد و به همراه آب انبار و ساير تشکيلات از موقوفات بانو همايون رخدار محسوب می شود. از مزاياى اين مسجد کتابخانه‌اى است که به همت متصدى مسجد بنيان شده و مورد استفاده شاگردان مکتب حضرت جعفر بن محمد (ع) است. مقبرهٔ آن خانم محترمه، در اطاق مخصوصى در کنار مسجد قرار دارد. در حال حاضر در اين مسجد علاوه بر اقامهٔ نماز، تدريس علوم دينى نيز صورت مى‌گيرد.
شما هم می توانید در بخش نظرات به معرفی مساجد قدیمی، شناخته شده و به ویژه مساجد محل خود بپردازید.

شرح عکس: نمای بیرونی مسجد اعظم قم

نظر شما چیست؟

برای ثبت نظر یا ارسال پیام به مدیر باید ابتدا وارد شوید یا یک حساب جدید بسازید!!

mohammad
نوشته شده توسط mohammad:

مسجد رضوی ـ باجک

۲۴ خرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۲:۰۴