قم گردی

دارالفنون دوم در قم

دارالفنون دوم در قم

نوشته شده در ۰۲ دی ۱۳۹۴ ساعت ۱۸:۳۱

پیشنهاد قم گردی قم فود، این بار دبیرستانی است که از آن به عنوان قدیمی ترین دبیرستان قم یاد می شود و در آستانه 80 سالگی خود قرار دارد. دبیرستان حکیم نظامی که امروزه دبیرستان امام صادق (ع) نامیده می شود، یکی از بناهای ثبت شده در میراث فرهنگی است که البته از این نظر، کمتر در میان مردم، مسئولان، مدیران و حتی دانش آموزان این دبیرستان مورد توجه بوده و همین موضوع موجب شده در سال هایی که عمر از سرگذارنده، تغییرات بسیاری را در دل خود شاهد باشد، چنانچه می گویند محل دبیرستان در گذشته انارستانی سرسبز و باشکوه بوده که البته امروز از آن، جز درختانی اندک باقی نمانده است و بناهای دیگری نیز به مرور زمان به این مجموعه اضافه شده که اصالت آن را تهدید می کند. هم چنین دبیرستان ورودی منحصر به فردی داشته که امروزه اثری از آن نیست و جای خود را به سردری معمولی داده است که نام جدید بر آن کاشیکاری شده است. عقب نشینی مدرسه با توجه به طرح توسعه خیابان نیز موجب شده تا آزمایشگاه قدیمی دبیرستان فاصله چندانی با در ورودی فعلی نداشته باشد.
ساختمان اصلی دبیرستان H مانند است و در دو طبقه ساخته شده. نمای آن آجری است که بر گوشه گوشه آن کاشیکاری های لاجوردی خودنمایی می کند و هنوز پنجره هایی با معماری ویژه خود از جنس چوب روسی، هر روز حجمی از نور و حکمت را به دانش آموزان هدیه می دهد. پنجره ها نیز به شکلی ویژه ای در قابی از کاشیکاری جای گرفته اند که به زیبایی معماری بنا افزوده است.

دیوان اشعار بر دیوار دبیرستان
دیوارها به نوعی دیوان اشعارند که بر آن ابیاتی از نظامی خودنمایی می کند. در میان کاشیکاری ها آیه ای از قرآن کریم بیش از همه به چشم می آید. «یوتی الحکمت من یشا فقد اوتی خیرا کثیرا» این آیه یادآور حکایتی است که در باب نامگذاری این مدرسه مشهور است.
گفته می شود که علی ‌اصغر حکمت، وزیر فرهنگ وقت که به تلاش او این مدرسه ساخته شد، برای آن که نامی از خود باقی بگذارد به این آیه حک ‌شده بر دیوار استناد کرد و نام این مدرسه را حکمت گذاشت، اما به هنگام افتتاح آن، حکمت دیگر در راس کار نبود و اسماعیل مرآت جانشین او شده بود. مرآت که با این نامگذاری موافق نبود، اشعار حک‌ شده نظامی بر دیوار دبیرستان را یادآوری کرد و نام آن را از حکمت به حکیم نظامی تغییر داد که البته پس از پیروزی انقلاب اسلامی دبیرستان امام صادق (ع) نامگذاری شد. 
در سرسرای ورودی دبیرستان اشعاری از رشید یاسمی با خطی نستعلیق بر کتیبه‌ های گچی به چشم می‌خورد:
وزیر نامور حکمت پی افکند ‌/‌ به قم کاخی که بس ستوار و زیباست ‌/‌ جوانان اندر این گلزار چینند ‌/‌ گل کردار نیک و گفته راست ‌/‌ کلید فرهی و کامیابی ‌/‌ از این در جست هر کس چشم بیناست ‌/‌ به تاریخش رشید یاسمی گفت‌/ «کلید کام‌ها در دست داناست» = 1315
برخی معتقدند مصرع آخر این شعر بر اساس حروف ابجد نمایانگر تاریخ پایان ساخت بناست، یعنی سال 1315 زمانی که مسیو سیرو فرانسوی این ساختمان را به پایان برد. مسیو سیرو آن زمان در ایران مهندس شناخته‌شده‌ ای بود و موزه ایران باستان در تهران و ایستگاه راه‌آهن قم را در سوابق معماری خود دارد.

دارالفنون دوم در ایران
دكتر علي محسني یکی از دانش‌آموختگان دبيرستان حكيم نظامي سابق قم درباره آن نوشته است:
«نخستين دبيرستان متوسطه در شهر مذهبي قم كه امروز پس از گذشت 70 سال از سابقه خدمتي اين كانون تعليم و تربيت به عنوان يكي از مدارس نمونه و ماندگار برگزيده شده، دبيرستان حكيم نظامي سابق است كه بناي زيباي آن جزو ابنيه تاريخي و ميراث فرهنگي به ثبت رسيده است و جا دارد از آن به عنوان «دارالفنون دوم ايران» نام برده شود. در دهه دوم سلطنت پهلوي اول و حدود سال 1314 شمسي شهر مذهبي قم داراي يك دبيرستان 3 كلاسه [با نام حکمت] در خانه‌اي متروك و معلماني با تحصيلات قديمي و با چند ده نفر دانش‌آموز بود. در سال 1314 شمسي در زمان وزارت فرهنگ شادروان علي اصغر حكمت تصميم به ساخت بناي دبيرستاني جديد با دبيران تحصيلكرده و دانشگاهي گرفته شد. بدين منظور در يكي از بهترين نقاط قم آن روزگار، باغ مشجري با وسعت چندين هكتار براي ساخت اين دبيرستان در نظر گرفته شد.‌
او درباره سال ساخت بنا نیز می نویسد: اولين كلنگ ساخت اين بنا در 21 آبان 1314 كه مصادف با نيمه شعبان بود، به زمين زده شد و در سال 1317 شمسي عمليات ساخت اين بنا پايان يافت. در قسمت ورودي بنا در زير زمين و پله‌هاي ورودي سنگ نبشته‌اي كارگذارده شد كه اين مضمون در آن ديده مي‌ شود: <نخستين سنگ بناي دبيرستان قم در اين جايگاه فرخنده نهاده شده روز بيست و يكم آبان ماه 1314 خورشيدي.>‌

كليد كام ها در دست داناست
او در ادامه می نویسد: شاعر گرانقدر شادروان رشيد ياسمي اشعاري به مناسبت ساخت اين بنا سرود كه مصرع آخر اشعار تاريخ بنا  (كليد كام ها در دست داناست) كه از روي حروف ابجد پس از محاسبه سال 1315 شمسي حاصل می شود.‌»
معماری این بنا کاملا ایرانی و متناسب با شرایط آب و هوایی قم است، به طوری که تابستان‌ ها نسبتا خنک است و زمستان‌ ها گرمای مطبوعی دارد. سقف بنا گهواره‌ ای‌ شکل است، اتاق بزرگی روبه‌ روی سرسرا دیده می‌ شود که امروز اتاق معاونان است. کنار سرسرا در سمت چپ راهرویی است که کلاس‌ ها در آن قرار دارد. اتاق اول مخصوص مدیر دبیرستان است برای این که او بتواند احاطه کامل بر تمام امور مدرسه داشته باشد، برای این اتاق 5 ‌در تعبیه شده که 2 در به راهرو، 2 در به ایوان و یک در به سرسرا باز می‌شود. 
کنار اتاق مدیر کلاس‌ های دانش‌آموزان قرار دارد. کلاس 2 در دارد که یکی از آنها به سوی راهرو و دیگری به طرف ایوان باز می‌شود. چشم‌انداز راهرو از طریق پنجره‌ های چوبی به طرف باغ گشوده شده و در سمت ایوان به سوی زمین ورزشی است. در انتهای راهرو راه‌پله‌ای وجود دارد که به طبقه بالا منتهی می‌شود. این مسیر امروز مسدود است و به جای آن دانش‌آموزان از طریق راه‌پله کنار سرسرا به طبقه دیگر می‌روند. طبقه بالا عینا مثل طبقه پایین ساخته شده است، فقط با این تفاوت که به جای اتاق معاونان در آن کتابخانه قرار دارد. در گوشه ای از آن مجموعه متنوعی از کتاب‌های درسی قدیمی تا زمان کنونی هم به چشم می‌خورد.

دبیرستان ماندگار و خاطره انگیز

این مدرسه در سال 89 در فهرست مدرسه های ماندگار ایران نیز ثبت شده است. از نکات قابل توجه این مدرسه این است که بسیاری از چهره های شناخته شده قم در این دبیرستان تحصیل کرده اند و هنوز هم گردهمایی دانش آموزان سال های مختلف این دبیرستان به صورت منظم و بعضا سالیانه برگزار می شود. اگر برای بازدید از این مدرسه به خیابان معلم و میدانی که امروزه «روح الله» نامیده می شود، رفتید، می توانید با چند دقیقه قدم زدن از خانه امام خمینی نیز بازدید کنید که پس از بازگشت به کشور پس از تبعید تا روزهای نخست پس از انقلاب اسلامی نیز در آن سکونت داشت. 
دسترسی به این دبیرستان نیز آسان است. کافی است تا چهارراه بیمارستان (چهارراه شهدای فعلی) با وسایل عمومی چون اتوبوس و تاکسی طی مسیر کرد و از آن جا چند دقیقه ای پیاده روی به دبیرستان رسید. خود چهارراه بیمارستان نیز تا حرم مطهر نهایتا ده دقیقه فاصله دارد. ضمن این که از طریق میدان و خیابان معلم نیز به این دبیرستان دسترسی با خودرو وجود دارد که معمولا در ساعت های خلوت روز، جای پارک در اطراف آن به راحتی پیدا می شود. نکته مهم دیگر نیز این است که چند واحد غذایی و پذیرایی از جمله هتل المپیک و رستوران آن در نزدیکی آن قرار دارد. محل دبیرستان فاصله چندانی نیز از واحدهای غذایی خیابان صفاییه و ارم ندارد که اطلاعات آنها را نیز می توانید در قم فود مشاهده کنید.

 

نظر شما چیست؟

برای ثبت نظر یا ارسال پیام به مدیر باید ابتدا وارد شوید یا یک حساب جدید بسازید!!

r.a14514
نوشته شده توسط r.a14514:

چه با صفا :-) اجازه بازدید از داخل ساختمان و رفتن بالای ایوان رو هم میدن؟

۰۳ دی ۱۳۹۴ ساعت ۱۲:۲۳